Sisi Dizisi ve Filmleri: Ekrandaki Sisi ile Gerçekler

Hofburg’un içinde, belirtilen amacı bir dizi filmi yalanlamak olan bir müze var. Bu, Elisabeth’in nasıl hatırlandığına dair en ilginç şey olacak kadar alışılmadık ve ekran versiyonunun ne kadar kesin bir zafer kazandığını gösteriyor. Bir Sisi dizisi ya da filmi izlemeden önce ya da izledikten sonra, belgelerin ne dediğini bilmeye değer.

1950’ler üçlemesi

Ernst Marischka’nın genç Romy Schneider’in başrolde olduğu Sissi filmleri 1955’ten itibaren gösterime girdi ve büyük bir başarı kazandı. Bunlar Technicolor romanslar: hayat dolu bir Bavyeralı kız genç bir imparatorla tanışır, aşk saray teşrifatını yener ve Avusturya, savaştan on yıl sonra kendisi hakkında iyi niyetli bir masal kazanır.

En kalıcı başarıları bir yazım hatası. Elisabeth ailesi içinde Sisi diye çağrılırdı ve adını her zaman tek s ile yazardı. Sisi Müzesi’nin işletmecisi bunu kendi SSS sayfasında aynen şöyle belirtiyor: adını “her zaman tek ‘s’ ile yazardı. Dolayısıyla doğru yazım ‘Sisi’dir.” Çift s Marischka’nın film adlarından geliyor ve çoğu insan hâlâ böyle yazıyor.

Bir film, gerçek bir insanın adının yazılışını yetmiş yıl sonra bile değiştirebiliyorsa, başka şeyleri de değiştirdiğini varsaymak yerinde olur.

Filmlerin dışarıda bıraktıkları

Üçlemeyi belgelenmiş kayıtların yanına koyduğunuzda eksikler küçük değil.

Filmler zorlukların başladığı yerde bitiyor. Size kur yapma dönemini, düğünü ve ilk yılları veriyor, sonra duruyor. Yer bulamadıkları şeyler ise imparatoriçenin dayanılmaz bulduğu bir evlilik, çocuklarının idaresini üstlenen bir kayınvalide ve hayatının geri kalanını Viyana dışında herhangi bir yerde olmak için seyahat ederek geçiren bir kadın.

Fiziksel rejim hakkında hiçbir şey söylemiyorlar: en ince hâlinde 40 cm’lik bel, oruç kürleri, biftek suyu, günde üç kez tartılma, 1894’e gelindiğinde düştüğü 43,5 kg. Aynı belgeleri okuyan tarihçiler bu örüntüyü anoreksiya nervoza olarak tanımladı; psikoloji profesörü Walter Vandereycken, kaynakların “onun kilo almaktan duyduğu ciddi korkuyu ve anoreksiya nervozaya özgü psikopatolojik değişiklikleri tekrar tekrar anlattığını” yazdı.

Oğlu Rudolf’un 1889’da Mayerling’deki intiharını ya da kendisinin 1898’de Cenevre’de öldürülmesini ele almıyorlar, çünkü bir anarşistin eğesinin kalbine saplanmasıyla biten bir üçleme, Avusturya’nın 1955’te istediği film olmazdı.

Yeni diziler

Elisabeth ekranda büyük bir geri dönüş yaşadı: bir Netflix dizisi, bir uzun metrajlı film ve daha pek çok yapım. Yeni versiyonlar bilinçli olarak daha karanlık. Korseyi, açlığı ve sıkıntıyı atlamak yerine konu ediniyorlar.

Bunun onları doğru kılıp kılmadığı ayrı bir soru ve cevap çoğunlukla hayır. 1950’ler filmlerinin yaptığını ters kutupla yapıyorlar: gerçek bir kadını, izleyicilerinin o an istediği hikâyenin malzemesi olarak kullanıyorlar. Onu feminizmin öncüsü bir asi yapan bir versiyon, onu şarkı söyleyen bir gelin yapan versiyon kadar uydurmadır; ikincisi belgelere daha yakın olsa bile.

Neredeyse hepsinin hâlâ yanlış yaptığı iki şey var. Boyu ve endamı: 1,73 m’ydi, dönemine göre alışılmadık derecede uzun ve bu, oyuncu seçiminde nadiren korunuyor. Ve süre: kırk dört yıl Avusturya İmparatoriçesiydi ve öldüğünde altmış yaşındaydı.

Müze ne diyor

Sisi Müzesi 2004’te Hofburg’daki kendi dairelerinde açıldı; Rolf Langenfass tarafından tasarlandı ve onun şiirleri etrafında kuruldu. Çerçevesi açıkça düzeltici: belgelenmiş olanı yaygın inanışın karşısına koymak için var ve objeler bu davanın kanıtları.

Bu, ulusal bir müze için alışılmadık bir şey ve ziyareti daha iyi kılıyor. Size romantizm satılmıyor; olayların geçtiği odalarda ona karşı kanıtlar gösteriliyor.

Bunun yerine ne okunmalı, ne izlenmeli

En güçlü tekil birincil kaynak, saçları yapılırken geçen saatlerde onun konuşmalarını kaydeden Yunan öğretmeni Konstantinos Christomanos’un bıraktığı anlatım. Zihninin saçlarından kuaförünün parmaklarına kaçtığına dair söz buradan geliyor ve hiçbir dramatizasyon bunu geçemedi.

Bunun ötesinde, Brigitte Hamann’ın biyografisi standart akademik yaşam öyküsü ve ciddi malzemenin çoğunun dayandığı kaynak.

Ve Viyana’daki üç yer: tartışma için Sisi Müzesi, mezar için Neuer Markt’taki İmparatorluk Mahzeni ve şehrin onun anısına yaptırmaya karar verdiği şey için Volksgarten’deki anıt. Üçü birlikte, filmlerin hiçbirinden daha fazlasını kapsıyor.